تاریخچه پژوهش وزارت کشور                                                  

پس از پایان هشت سال دفاع مقدس تلاش­ها برای بازسازی کشور در عرصه ­های گوناگون آغاز گردید. وزارت کشور یکی از نهادهایی بود که با توجه به نابسامانی­های بوجود آمده در آن دوران، می بایست نقشی اساسی ایفا کند. این موضوع موجب گردید تا مقوله پژوهش و کار کارشناسی در این نهاد بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. با توجه به اهمیت بالای تامین اعتبار پروژه ­های پژوهشی، سازمان برنامه و بودجه برای وزارت کشور ردیف اعتبارات پژوهشی در نظر گرفت و به تبع آن به تدریج دفاتر مطالعاتی در معاونت­های امنیتی، سیاسی و اجتماعی برای انجام فعالیت­های پژوهشی شکل گرفت. افرادي که در اين دفاتر فعاليت مي‌کردند کل فرآيند پژوهش شامل شناسايي اولويت‌هاي تحقيقاتي، بررسي و کارشناسي اولويت‌ها و دعوت از اساتيد خبره، تصويب طرح‌ها، تخصيص بودجه و واگذاري به اشخاص ذيصلاح را بر عهده داشتند. به این ترتیب فعاليت‌هاي پژوهشي وزارت کشور در دفاتر مطالعاتي مستقلي که در سه معاونت امنيتي، سياسي و اجتماعي تشکيل گرديده بود انجام مي‌گرفت. در سال 1377 شوراي معاونين وزارت کشور که متشکل از وزير و معاونين وزير بود تصميم گرفت که شورایي تحت عنوان "شوراي پژوهش" متشکل از نمايندگان معاونت‌ها و 2 نفر از اساتيد مدعو، تشکيل گردد. مهمترين اهداف اين شورا بر طبق آئين‌نامه شوراي پژوهش عبارت است از:

·   تاييد و هدايت مستمر طرح‌هاي پژوهشي در جهت تحقق اهداف و وظايف اصلي وزارت کشور با تاکيد بر گسترش تحقيقات کيفي و کاربردي.

·     اتخاذ تدابير لازم جهت هدايت و حمايت محققان طرح‌هاي پژوهشي و ترغيب ايشان براي حل مسائل کشور.

·     برنامه‌ريزي در جهت ارتقاي فرهنگ تحقيق و پژوهش در فعاليت‌هاي وزارت کشور و واحدهاي تابعه.

·     بسترسازي جهت ارتقاي كيفي انجام وظايف وزارت كشور و بسط نگرش علمي و سيستمي اجراي آن‌ها.

کميته­ های علمي غیررسمي­ ای نيز در هر یک از دفاتر مطالعات آن زمان فعاليت مي‌کردند که رياست آن­ها بر عهده رئیس دفتر مطالعات مربوطه بود. اين کميته­ها طرح‌هايي را که در شورا می‌بایست به تصويب برسد از لحاظ فني مورد بررسي قرار مي‌دادند. در اواخر سال 82 شوراي پژوهش با هدف بهبود فرآيند پژوهش تغييراتي را در ساختار پژوهشي ايجاد کرد که طي آن دبيرخانه مرکز آموزش و کميته علمي ادغام شده و دبيرخانه‌اي منسجم زير نظر شوراي پژوهش تشکيل گرديد. در اين دبيرخانه تعدادي کارشناس مشغول به فعاليت بودند که معمولاً کارهاي اجرايي دبيرخانه را انجام مي‌دادند. قابل ذکر است که در سال 85 برای مدت چندماه دبیرخانه شورای پژوهش به ذیل دفتر تشکیلات منتقل شد و در اواخر سال به حالت قبلی بازگشت.

در سال 86 تغییراتی اساسی در ساختار پژوهش بوجود آمد که طي اين تغييرات تمامی فعاليت‌هاي مطالعاتي و پژوهشي وزارت کشور در مرکز جديدي تحت عنوان مرکز مطالعات، تحقيقات و آموزش یکپارچه گردید و دفاتر مطالعات کليه معاونت‌ها در اين مرکز ادغام شدند. پس از این تغییرات در پی بخشنامه شماره 1521/1/ص مورخ 24/2/87 معاونت علمي و فناوري رئيس جمهور، تصميم گرفته شد که شوراي پژوهش (با ساختار جديد) و دبيرخانه آن نيز به مرکز مطالعات، تحقيقات و آموزش انتقال يابند و اواسط سال 87 مرکز مطالعات، تحقيقات و آموزش با شکلي کاملاً جديد آغاز به کار کرد.

بطور کلي هدف از اين ادغام، ايجاد ساختاري منسجم به‌منظور بهبود فرآيند پژوهش و همينطور ايجاد پژوهشکده‌اي مستقل در وزارت کشور بود. در این ساختار، شناسایی اولویت­های پژوهشی (موضوعات پژوهشي مورد نياز) از دو مسیر انجام می­گرفت.

·     در مسیر اول، از معاونت­ها طی نامه­ای درخواست می‌شد که اولویت­های پژوهشی خود را اعلام کنند.

·   مسیر دوم که به ندرت نیز رخ می‌داد بررسي پروپوزال­ ها و پیشنهادهایی بود که از طرف گروه­های پژوهشی مرکز یا از بیرون وزارت کشور ـ توسط اشخاص حقيقي و يا دانشگاه­ها ـ ارائه می شد.

در این مقطع زمانی که ساختار کلی مرکز شکل گرفته و پس از آن شاهد بکارگیری این مرکز در راستای تحقق اهداف راهبردی وزارت کشور می‌باشیم. اقدامی که طی سالیان مختلف نوساناتی را داشته است. در این چشم‌انداز از اواخر سال 1392 با تصدی مسئولیت مرکز توسط آقای دکتر اصغر افتخاری، دور تازه‌ای از فعالیت‌های پژوهشی در مرکز شکل می‌گیرد که بر اولویت پژوهش‌های کاربردی قرار دارد. به همین خاطر است که در کنار گروه‌ها، شاهد شکل گیری دبیرخانه‌های متعدد عملیاتی هستیم که به بیش از 12 مورد بالغ شده و هر یک مدیریت یک اولویت مهم پژوهشی را عهده دارند. افزون بر این که حوزه آموزش نیز فعال شده و دوره‌های تخصصی ضمن خدمت با اولویت‌های نخست، بازنگری و اجرا می‌شوند.